Στις 13 Νοεμβρίου 2025, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΓΠΑ) οργάνωσε ένα εργαστήριο για την Περιφερειακή Ομάδα Εστίασης (RFG) στην περιοχή Αλιάρτου, Βοιωτίας, Κεντρική Ελλάδα. Η εκδήλωση περιλάμβανε τόσο εσωτερικές όσο και υπαίθριες δραστηριότητες, με επίσκεψη στο τοπικό πεδίο επίδειξης, αναδεικνύοντας καινοτόμες λύσεις για βιώσιμη γεωργία σε μεσογειακές ξηροθερμικές περιοχές.
Η μελέτη περίπτωσης του πεδίου Αλιάρτου βρίσκεται στις συντεταγμένες 38°23′ Β, 23°06′ Α, 83 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, στην εύφορη πεδιάδα της Κωπαΐδας. Η περιοχή αυτή, μια πρώην λίμνη που αποξηράνθηκε τον 19ο αιώνα, φιλοξενεί πλέον εκτεταμένες γεωργικές εκτάσεις ιδανικές για ποικίλες καλλιέργειες λόγω των πλούσιων αλλουβιακών εδαφών και του ήπιου μεσογειακού κλίματος. Η περιοχή παρουσιάζει υγρούς, ψυχρούς χειμώνες και θερμά, ξηρά καλοκαίρια, με μέση ετήσια βροχόπτωση 466,2 mm και μέση μέγιστη θερμοκρασία που φτάνει τους 30,4°C.
Εικόνα 1: Ο πειραματικός χώρος στο Αλιάρτο όπως χαρτογραφήθηκε με drone Mavic 3M τον Οκτώβριο του 2025 / Πηγή φωτογραφίας: ΓΠΑ
Το εργαστήριο είχε στόχο να αντιμετωπίσει πιεστικά προβλήματα όπως η έλλειψη νερού, η υποβάθμιση του εδάφους και το κλιματικό στρες, προωθώντας παράλληλα καινοτόμες πρακτικές καλλιέργειας και ψηφιακά εργαλεία. Αυτές οι δραστηριότητες στηρίζουν την αποστολή του WaterMellon για την ενίσχυση της αγροτικής βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας σε ξηρές περιοχές. Το εργαστήριο συγκέντρωσε 34 συμμετέχοντες από διάφορα υπόβαθρα, όπως αγρότες, γεωπόνους, συμβούλους, εκπροσώπους τοπικών αρχών, περιβαλλοντολόγους, εκπαιδευτικούς, ΜΜΕ και μέλη της κοινότητας. Μεταξύ αυτών, 11 γυναίκες συνέβαλαν ενεργά, αναδεικνύοντας τον σημαντικό ρόλο των γυναικών στην προώθηση της βιώσιμης γεωργίας.
Εικόνα 2: Συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου στο Αλιάρτο / Πηγή φωτογραφίας: ΓΠΑ
Οι συμμετέχοντες εξερεύνησαν καινοτόμες γεωργικές τεχνολογίες, βιώσιμες γεωργικές πρακτικές, νέα προϊόντα και αλυσίδες αξίας, καθώς και πρακτικές λύσεις για τη βελτίωση των αποδόσεων και της κερδοφορίας. Το συνεργατικό περιβάλλον ενθάρρυνε την αλληλοδιδακτική μάθηση, την ανταλλαγή γνώσεων και την εμπλοκή της κοινότητας, υποστηρίζοντας τη γεωργία ανθεκτική στις κλιματικές αλλαγές στην περιοχή. Οι συμμετέχοντες έλαβαν ενημερωτικό υλικό, συμπεριλαμβανομένου ενός ενημερωτικού δελτίου για το WaterMellon και ενός φυλλαδίου για καλλιέργειες ανθεκτικές στην ξηρασία, όπως η χαρουπιά, που τους βοήθησε να κατανοήσουν τους στόχους και τις πρακτικές εφαρμογές του έργου.
Οι συμμετέχοντες εξερεύνησαν καινοτόμες γεωργικές τεχνολογίες, βιώσιμες πρακτικές καλλιέργειας, νέα προϊόντα και αλυσίδες αξίας, καθώς και πρακτικές λύσεις για την αύξηση της παραγωγής και της κερδοφορίας. Το συνεργατικό περιβάλλον ενθάρρυνε τη μάθηση μεταξύ ομοτίμων, την ανταλλαγή γνώσεων και τη συμμετοχή της κοινότητας, υποστηρίζοντας την ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή γεωργία στην περιοχή. Οι συμμετέχοντες έλαβαν ενημερωτικά υλικά, συμπεριλαμβανομένου φυλλαδίου του WaterMellon και ενημερωτικού φυλλαδίου για ανθεκτικές στη ξηρασία καλλιέργειες όπως το χαρούπι, βοηθώντας τους να κατανοήσουν τους στόχους και τις πρακτικές εφαρμογές του έργου.
Εικόνα 3: Υλικό που διανεμήθηκε από το WaterMellon / Πηγή φωτογραφίας: ΓΠΑ
Ένα ερωτηματολόγιο που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου παρείχε πολύτιμες πληροφορίες για το τοπικό αγροτικό τοπίο και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι αγρότες. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι οι εκμεταλλεύσεις τους αφιερώνονται κυρίως σε αροτραίες καλλιέργειες, με συνδυασμό αρδευόμενων και μικτών συστημάτων καλλιέργειας. Το σιτάρι προέκυψε ως η πιο διαδεδομένη καλλιέργεια, και πολλοί αγρότες σημείωσαν μείωση της παραγωγής τα τελευταία χρόνια λόγω ξηρασίας, υπογραμμίζοντας τον επείγοντα αντίκτυπο της έλλειψης νερού. Ταυτόχρονα, οι συμμετέχοντες εξέφρασαν ανοικτότητα στη δοκιμή εναλλακτικών καλλιεργειών όπως κινόα ή τέφ, εφόσον υπάρχει πρόσβαση στην αγορά και μηχανισμοί υποστήριξης. Υπήρξε επίσης έντονο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη προϊόντων προστιθέμενης αξίας και για συμμετοχή σε συνεταιρισμούς ώστε να ενισχυθεί το δυναμικό νέων πρωτοβουλιών βασισμένων σε καλλιέργειες. Τέλος, το ερωτηματολόγιο αποκάλυψε αυξανόμενη ευαισθητοποίηση και προθυμία για την υιοθέτηση ψηφιακών εργαλείων και τεχνολογίας drone, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από οικονομική ή τεχνική υποστήριξη, δείχνοντας την ετοιμότητα της κοινότητας να εμπλακεί σε καινοτόμες λύσεις για έξυπνη και βιώσιμη γεωργία.
Μετά τις παρουσιάσεις και τα ερωτηματολόγια, ο Επίκουρος Καθηγητής Ε. Ψωμαδιάς και η ομάδα του παρουσίασαν τεχνολογίες drone και GIS. Δείχτηκε πώς η πολυφασματική απεικόνιση σε συνδυασμό με την ανάλυση χώρου μπορεί να βοηθήσει στην παρακολούθηση των καλλιεργειών, στην ορθολογική χρήση του νερού και στην υιοθέτηση ανθεκτικών στη ξηρασία και στην αλατότητα καλλιεργειών. Αυτά τα εργαλεία ακριβείας επιτρέπουν στους αγρότες να αυξήσουν την παραγωγικότητα μειώνοντας ταυτόχρονα τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο, ευθυγραμμιζόμενα πλήρως με τους στόχους του WaterMellon PRIMA.
Εικόνα 4: Ο Επίκουρος Καθηγητής Ε. Ψωμαδιάς και η ομάδα του παρουσιάζουν προηγμένο εξοπλισμό drone και GIS. Πηγή φωτογραφίας: ΓΠΑ
Το εργαστήριο δημιούργησε μια ουσιαστική ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ αγροτών, τοπικών αρχών και εμπειρογνωμόνων του WaterMellon. Οι συμμετέχοντες απέκτησαν πρακτική εμπειρία με καινοτόμες τεχνολογίες και λύσεις για έξυπνη γεωργία με γνώμονα το κλίμα. Η εκδήλωση ενίσχυσε επίσης τη συμμετοχή της τοπικής κοινότητας και οικοδόμησε εμπιστοσύνη, διασφαλίζοντας ότι τα εργαλεία και οι συστάσεις του WaterMellon βασίζονται σε πραγματικές ανάγκες.
Μέσω αυτού του εργαστηρίου, το WaterMellon PRIMA συνεχίζει να προωθεί την ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή γεωργία στη Μεσόγειο, βοηθώντας τους αγρότες να προσαρμοστούν σε περιβαλλοντικές πιέσεις, να βελτιώσουν τις αποδόσεις και να εξασφαλίσουν βιώσιμα μέσα διαβίωσης.