Στις 26 Ιουνίου 2026, το CREA-CI (Φότζια, Ιταλία) διοργάνωσε το Living Lab με τίτλο «Η κινόα σε ανθεκτικά μεσογειακά γεωργικά συστήματα», στο πλαίσιο του έργου PRIMA WaterMellon. Η εκδήλωση συγκέντρωσε ερευνητές, αγρότες, γεωπόνους και άλλους βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας, την ανταλλαγή γνώσεων και τη διερεύνηση των δυνατοτήτων της κινόα ως ανθεκτικής καλλιέργειας για τη μεσογειακή γεωργία.
Στο Living Lab συμμετείχαν 25 άτομα, κυρίως αγρότες, ενώ το πρόγραμμα περιλάμβανε παρουσιάσεις του έργου, διαδραστικές συζητήσεις και επίσκεψη στα πειραματικά αγροτεμάχια κινόα του CREA-CI. Ακολουθώντας τη μεθοδολογία των Living Labs, οι συμμετέχοντες συνέβαλαν ενεργά με τις γνώσεις και την εμπειρία τους, προωθώντας τη συνδημιουργία καινοτόμων λύσεων για πιο ανθεκτικά γεωργικά συστήματα απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
Κατά την εναρκτήρια συνεδρία, ο Michele Rinaldi (CREA-CI και κύριος ερευνητής του CREA στο έργο WaterMellon) παρουσίασε τους στόχους του έργου, οι οποίοι επικεντρώνονται στη βελτίωση του Νεξού Νερού-Ενέργειας-Τροφίμων (Water-Energy-Food Nexus) μέσω ολοκληρωμένων γεωργικών συστημάτων και τεχνικών συλλογής νερού. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της αξιολόγησης της γεωπονικής, περιβαλλοντικής και οικονομικής βιωσιμότητας των προτεινόμενων λύσεων, ώστε να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη εφαρμογή τους.
Photo credit: CREA
Στη συνέχεια, ο Danilo Marandola (CREA-PB) παρουσίασε τη συμμετοχική μεθοδολογία του έργου, εξηγώντας πώς τα Living Labs συμβάλλουν στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ της επιστημονικής έρευνας και των πραγματικών αναγκών των αγροτών μέσω συνεχούς διαλόγου και συνεργασίας.
Τις πειραματικές δραστηριότητες που υλοποιούνται στο CREA-CI παρουσίασε η Emanuela Infantozzi (υποψήφια διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Basilicata), η οποία ανέδειξε την κινόα ως μια πολλά υποσχόμενη καλλιέργεια με υψηλή ανθεκτικότητα στην ξηρασία και την αλατότητα, κατάλληλη για συστήματα γεωργίας διατήρησης. Οι δοκιμές που βρίσκονται σε εξέλιξη αξιολογούν την προσαρμογή της στις μεσογειακές συνθήκες, την αποδοτικότητα στη χρήση του νερού και την ενσωμάτωσή της σε βιώσιμα συστήματα καλλιέργειας.
Photo credit: CREA
Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν επίσης στις βασικές προκλήσεις για την εισαγωγή της κινόα στα μεσογειακά σιτηρά, όπως η βελτιστοποίηση των γεωργικών πρακτικών, η προσαρμογή των ποικιλιών και η ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης αλυσίδας αξίας, από την παραγωγή σπόρων έως τη μεταποίηση και την εμπορία. Ο Francesco Ciavarella (υποψήφιος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Φότζια) παρουσίασε επίσης πρακτικές γεωργίας διατήρησης, όπως η αμειψισπορά, η ελάχιστη κατεργασία του εδάφους και η διαχείριση των φυτικών υπολειμμάτων, ως συμπληρωματικές στρατηγικές για τη βελτίωση της συγκράτησης του νερού στο έδαφος και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τη συμπλήρωση ερωτηματολογίου από τους συμμετέχοντες, τα αποτελέσματα του οποίου κατέδειξαν έντονη ανησυχία για την κλιματική αλλαγή, με μέση βαθμολογία 4,5 στα 5. Μεταξύ των βασικών αναγκών που αναδείχθηκαν για την προώθηση της υιοθέτησης της κινόα στα μεσογειακά σιτηροπαραγωγικά συστήματα περιλαμβάνονται:
- η επικύρωση γεωπονικών πρωτοκόλλων·
- η βελτίωση της διαχείρισης της άρδευσης·
- η ανάπτυξη ποικιλιών προσαρμοσμένων στις μεσογειακές συνθήκες·
- η εκπόνηση οικονομικών αξιολογήσεων για την καλλιέργεια της κινόα·
- η δημιουργία μιας οργανωμένης αλυσίδας αξίας για την κινόα·
- η υλοποίηση περισσότερων επιδεικτικών δράσεων· και
- η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ ερευνητών, αγροτών, γεωργικών συμβούλων και του αγροδιατροφικού τομέα.
Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι η επιτυχής ενσωμάτωση της κινόα στα μεσογειακά γεωργικά συστήματα θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τη συνεχή επιστημονική έρευνα, αλλά και από την ανάπτυξη μιας βιώσιμης και καλά οργανωμένης αλυσίδας αξίας.
Το Living Lab προσέλκυσε επίσης το ενδιαφέρον των τοπικών μέσων ενημέρωσης, με δημοσίευμα στην εφημερίδα L’Attacco, ενώ τεχνικό άρθρο για την πρωτοβουλία βρίσκεται υπό δημοσίευση στο εθνικό γεωργικό περιοδικό Terra e Vita.